วิธีเลือกซื้อ โพรไบโอติกส์

โพรไบโอติกส์ไม่ได้เหมือนกันทุกตัว ควรรู้เกี่ยวกับชื่อสายพันธุ์ (strain) และปริมาณ (CFU) ที่มีความสำคัญกว่าชื่อแบรนด์หรือคำโฆษณา ถึงจะเลือกซื้อโพรไบโอติกส์จากร้านขายยาหรือร้านค้าออนไลน์ก็ควรเช็กรายละเอียดบนฉลากก่อนเสมอ

1. เลือกโพรไบโอติกส์ที่มีการระบุชื่อสายพันธุ์แบบชัดเจน (genus–species–strain)

• ต้องมีชื่อทั้งสกุล ชนิด และ strain เช่น Lacticaseibacillus rhamnosus GG (LGG) หรือ Saccharomyces boulardii CNCM I-745
• ผลของโพรไบโอติกส์เป็นแบบ strain-specific - สายพันธุ์เดียวกันแต่คนละ strain อาจให้ผลต่างกันหรือไม่มีผลเลย ดังนั้นต้องรู้ว่าเป็น strain ไหนจึงจะตรวจสอบงานวิจัยประกอบได้

2. มีหลักฐานทางคลินิกรองรับสำหรับปัญหาที่ต้องการแก้

• ก่อนซื้อ ให้ค้นหาว่ามีการทดลองที่ใช้สำหรับอาการที่คุณต้องการแก้ปัญหาด้านสุขภาพหรือไม่ เช่น ท้องเสียจากการใช้ยาปฏิชีวนะ, IBS หรือทานได้สำหรับแม่ที่ให้นมบุตร ฯลฯ)
• ถ้าไม่มีงานศึกษาสำหรับสายพันธุ์นั้นๆ ให้พึงระวังคำโฆษณาเชิงการรักษาโรค

3. ดูปริมาณหน่วยที่มีชีวิต (CFU)

• ป้ายฉลากควรระบุจำนวน CFU ต่อหน่วยบริโภค และควรระบุว่าเป็นค่า ณ วันผลิตหรือ รับประกันจนวันหมดอายุ (guaranteed until expiration) - ค่าหลังนี้สำคัญเพราะจำนวนของแบคทีเรียจะลดลงตามวันเวลาไปด้วย
• ปริมาณที่มีผลขึ้นอยู่กับสายพันธุ์และเงื่อนไข โดยผลการศึกษาที่ใช้ปริมาณต่างกันมาก (จากล้านถึงร้อยพันล้าน CFU) ดังนั้นให้ดูว่างานวิจัยที่อ้างใช้ปริมาณเท่าไรแล้วเทียบกับฉลากข้างขวดดูอีกครั้ง

4. รูปแบบผลิตภัณฑ์ / รูปแบบของโพรไบโอติกส์

• บางสายพันธุ์จำเป็นต้องผ่านกรดในกระเพาะให้รอดไปถึงลำไส้ การใช้แคปซูลเคลือบกรดหรือตัวห่อหุ้มแบบพิเศษ (enteric/delayed-release) จะช่วยให้มีโอกาสรอดอยู่ได้นานสูงขึ้น

5. การเก็บรักษา (storage) - ต้องแช่เย็นหรือเก็บที่อุณหภูมิห้อง

• บนฉลากควรบอกวิธีเก็บรักษา ซึ่งโพรไบโอติกส์บางชนิดต้องเก็บแบบแช่เย็นเพื่อคงความมีชีวิตของจุลินทรีย์ และโพรไบโอติกส์บางชนิดก็เป็น shelf-stable ที่สามารถเก็บในอุณหภูมิห้องได้ หากเก็บผิดวิธี อาจสูญเสียประสิทธิภาพในการทำงานของโพรไบโอติกส์ได้

7. ความปลอดภัย - มีคำเตือนสำหรับกลุ่มเสี่ยงหรือไม่

• ผู้ที่มีภูมิคุ้มกันต่ำ ผู้ป่วยหนัก ทารกก่อนกำหนด (premature infants) หรือหญิงตั้งครรภ์/ให้นมบุตร ควรปรึกษาแพทย์ก่อน เนื่องจากอาจมีรายงานผลข้างเคียงที่ร้ายแรงในบางกรณี

8. ฉลากชัดเจน - ต้องมีข้อมูลพื้นฐานครบ

• ควรมีชื่อสายพันธุ์เต็ม, CFU ต่อหน่วยบริโภค, ปริมาณต่อครั้ง, วิธีเก็บรักษา, เลขล็อต / วันผลิต / วันหมดอายุ, ผู้ผลิต/นำเข้า และข้อมูลติดต่อ ถ้าไม่มีข้อใดข้อหนึ่ง อาจเสี่ยงเกินไปสำหรับร่างกาย

9. มาตรฐานการผลิต / การทดสอบจากภายนอก (third-party testing, GMP)

• มองหาสัญลักษณ์หรือการระบุว่าได้รับการตรวจโดยหน่วยงานอิสระ (เช่น NSF, USP, ConsumerLab) หรือโรงงานผลิตได้มาตรฐาน GMP เพื่อช่วยลดความเสี่ยงว่าผลิตภัณฑ์มีปริมาณต่ำกว่าที่แจ้งหรืออาจมีการปนเปื้อนของสารที่เป็นอันตรายต่อร่างกายได้

10. ส่วนผสมอื่นๆ และสารก่อภูมิแพ้

• ตรวจดูว่ามี prebiotic (เช่น FOS, inulin) ที่ต้องการหรือไม่ รวมทั้งสารเติมแต่ง / สารกันบูด / นม / ถั่ว / กลูเทน ถ้าคุณแพ้หรือมีข้อจำกัดในการทานอาหาร

11. รูปแบบการใช้ สำหรับเด็ก / ผู้ใหญ่ / สูงอายุ

• อ่านฉลากให้ชัดเจนว่าเป็นโพรไบโอติกส์ สูตรสำหรับเด็ก ผู้ใหญ่ หรือผู้สูงอายุ

12. คำโฆษณาเกินจริง

• หลีกเลี่ยงผลิตภัณฑ์ที่อ้างว่า “รักษาโรคได้ทุกชนิด” หรือคำรับประกันผล 100% เพราะโพรไบโอติกส์เป็นอาหารเสริม และมีจุลินทรีย์ที่มีงานวิจัยแตกต่างกัน ไม่ใช่ยาที่ได้รับการอนุมัติรักษาโรคทั่วไปได้

13. ราคาและความคุ้มค่า

• อย่าเลือกโพรไบโอติกส์ที่มีราคาถูกจนเกินไป หรือฉลากที่ไม่มีการระบุรายละเอียดที่ชัดเจน ควรเลือกโพรไบโอติกส์สูตรที่มีหลักฐานและการรับรองที่ชัดเจนจะคุ้มกว่าในระยะยาว เพื่อลดความเสี่ยงที่อาจเป็นอันตรายต่อร่างกายในอนาคต